ภาวะข้อสะโพกหลุด (Hip Luxation)

อุบัติเหตุสำหรับสัตว์เลี้ยงชนิดพิเศษ (Exotic Pets) โดยเฉพาะกระต่าย มักเกิดขึ้นได้บ่อยครั้งแบบไม่ทันตั้งตัว ถึงแม้จะเป็นการใช้ชีวิตในที่พักอาศัยตามปกติ แต่อุบัติเหตุก็สามารถเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อ ไม่ว่าจะเป็นการหกล้ม กระโดดผิดจังหวะ หรือหนักจนถึงขั้นเป็นอันตรายต่อกระดูกและข้อต่อของร่างกาย

บทความนี้ขอหยิบยกเคสของ "น้องนูนุ๊" กระต่ายเพศเมียมาเป็นกรณีศึกษา เพื่อให้เจ้าของสัตว์เลี้ยงได้เข้าใจและตระหนักถึงอันตรายจาก “ภาวะข้อสะโพกหลุด” รวมถึงแนวทางการป้องกันและการรักษาที่มีประสิทธิภาพ

จุดเริ่มต้นของอาการ

คุณแม่พาน้องนูนุ๊มาโรงพยาบาลสัตว์ซูซู หลังสังเกตเห็นว่าน้องมีท่าทางการเดินที่ผิดปกติ ขาหลังด้านขวาแบะออก เดินกะเผลก และไม่สามารถลงน้ำหนักที่ขาได้ ซึ่งจากการสอบถามประวัติพบว่าน้องได้รับอุบัติเหตุจากการกระโดดเล่นภายในบ้าน เนื่องจากสภาพพื้นที่เป็นกระเบื้องมีความมันลื่นกว่าพื้นทั่วไป จึงทำให้น้องกระโดดผิดจังหวะและเสียการทรงตัว

เมื่อทำการตรวจอย่างละเอียดร่วมกับการเอกซเรย์ ผลปรากฏว่าน้องนูนุ๊เป็น “ภาวะข้อสะโพกขวาหลุด” (Hip Luxation) ที่นอกจากความเจ็บปวดจากการบิดของข้อต่ออย่างรุนแรงแล้ว ยังเสี่ยงต่อการเป็นอันตรายถึงชีวิตอีกด้วย เพราะเมื่อน้องรู้สึกเจ็บทรมาณ พฤติกรรมการกินก็จะเปลี่ยนไป ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดความเครียดสะสม จนระบบทางเดินอาหารหยุดทำงาน (GI Stasis) 

แนวทางการรักษา

ขั้นตอนที่ 1: การจัดข้อให้เข้าด้วยการกายภาพบำบัด (Closed Reduction) 

โดยคุณหมอพยายามดึงข้อสะโพกให้กลับเข้าตำแหน่งเดิมภายใต้การวางยาสลบ และทำการพันเฝือกอ่อนแบบ Ehmer Sling เพื่อจำกัดการเคลื่อนไหวของน้องไว้ ซึ่งในขั้นตอนนี้จะทำให้กระดูกเข้าที่โดยไม่จำเป็นต้องผ่าตัด 

อย่างไรก็ตาม เนื่องจากโครงสร้างกล้ามเนื้อและเอ็นยึดรอบข้อต่อมีความเสียหายสะสม ส่งผลให้ข้อสะโพกหลุดกลับออกมาซ้ำ จึงจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัด เพื่อลดอาการเจ็บปวดของน้องนูนุ๊

ขั้นตอนที่ 2: การผ่าตัดหัวกระดูกต้นขา (Femoral Head and Neck Excision - FHNE) 

เมื่อการจัดข้อแบบปิดไม่เป็นผล ทีมสัตวแพทย์จึงตัดสินใจใช้วิธี FHNE ซึ่งเป็นการผ่าตัดนำหัวและคอของกระดูกต้นขาที่มีปัญหาออก เพื่อแก้ไขต้นเหตุของการเสียดสีที่สร้างความเจ็บปวดให้แก่น้องนูนุ๊ จากนั้นร่างกายจะสร้างเนื้อเยื่อพังผืดที่แข็งแรงขึ้นมาเชื่อมต่อแทน ซึ่งเรียกว่า “ข้อต่อเทียม” (False Joint) ช่วยให้น้องสามารถกลับมาเคลื่อนไหวได้อีกครั้ง

ผลการรักษา

หลังการผ่าตัดนำหัวกระดูกออกเสร็จเรียบร้อยแล้ว น้องนูนุ๊ได้พักรักษาตัวที่โรงพยาบาลเพื่อเฝ้าสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด กรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน คุณหมอจะสามารถควบคุมและดูแลได้อย่างทันท่วงที จนอาการของน้องดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด คุณหมอจึงอนุญาตให้น้องกลับไปพักฟื้นที่บ้านต่อได้ พร้อมนัดหมายติดตามอาการอย่างสม่ำเสมอ

จนตอนนี้น้องนูนุ๊สามารถกลับมาใช้ชีวิตตามปกติได้แล้ว ทานอาหารได้เหมือนเดิม วิ่งเล่นซนได้อีกครั้ง และยิ่งไปกว่านั้น ไม่พบโรคหรือภาวะแทรกซ้อนใด ๆ ไม่มีการติดเชื้อหรือการอักเสบเกิดขึ้น เรียกได้ว่าน้องหายดีสนิท 100% แล้ว

คำแนะนำจากสัตวแพทย์

เคสของ “น้องนูนุ๊” เป็นตัวอย่างที่ดีเลยว่าการวิ่งเล่นภายในบ้านไม่ได้ปลอดภัยเสมอไป เพราะบางครั้งเด็ก ๆ อาจจะวิ่งซนไปกระแทกกับของแข็ง หรือกระโดดผิดจังหวะจนข้อสะโพกหลุดออกจากเบ้าเหมือนกับน้องนูนุ๊ก็ได้ เพราะฉะนั้นแล้ว บ้านไหนที่มีสัตว์เลี้ยง โดยเฉพาะสัตว์เลี้ยงชนิดพิเศษ (Exotic Pets) จำเป็นต้องดูแลและสังเกตความผิดปกติเป็นประจำ กรณีที่พฤติกรรมของเด็ก ๆ เปลี่ยนไป ควรรีบพาไปพบสัตวแพทย์ในทันที ด้วยความห่วงใยจากโรงพยาบาลสัตว์ซูซู

ช่องทางการติดต่อ

• Tel: 082-692-4228
• Line: @zoozoovethospital
• Facebook: Zoozoo Animal Hospital
• Instagram: zoozoo_animalhospital